Er zijn maar weinig architecten die zo’n grote stempel op het gezicht van Nijmegen hebben gedrukt als Charles Estourgie (1884–1950). Tot zijn creaties behoren meerdere monumentale gebouwen, zoals Huize Heyendaal (1914), het Bisschop-Hamerhuis (1923), het meisjespensionaat Mariënbosch (1924) en de voormalige bloemisterij aan de St. Annastraat (1935). Het omvangrijke archief van architectenbureau Estourgie is vanaf nu (januari 2026) voor iedereen toegankelijk.
Amsterdamse School
De in Amsterdam geboren Estourgie wilde graag kunstschilder worden, maar zijn vader vond bouwkundig tekenaar een verstandiger keuze. Als leerling bij het vooraanstaande architectenbureau van Eduard Cuypers kwam hij in aanraking met de principes van de Amsterdamse School. Deze stijl bleef lange tijd bepalend voor zijn werk en werd door hem in Nijmegen geïntroduceerd. In 1912 vestigde de jonge architect zich met zijn gezin in de Waalstad, nadat hij door industrieel Frans Jurgens was gevraagd landhuis Heyendaal te bouwen. Twee jaar later richtte hij zijn eigen architectenbureau op en zou hij, naast Oscar Leeuw, mede het gezicht van de Nijmeegse architectuur in de eerste helft van de twintigste eeuw gaan bepalen.
Rol bij de 'Waalbrugfeesten'
Het archief bevat voornamelijk ontwerpen voor gebouwen. Een kleiner maar niet minder bijzonder deel, gaat over zijn maatschappelijke activiteiten. De rooms-katholieke Estourgie was namelijk ook erg maatschappelijk betrokken. Zo gaf hij vorm aan de plechtige Maria-omgang (een jaarlijkse religieuze processie) in augustus 1932, toen in Nijmegen het Nationaal Mariacongres plaatsvond - met tienduizenden bezoekers uit het hele land.
Ook was hij ‘aesthetische adviseur der commissie “Waalbrug 1936”’. Ter gelegenheid van de opening van de Waalbrug werden er maandenlang verschillende festiviteiten georganiseerd: de Waalbrugfeesten. Estourgie was in deze rol verantwoordelijk voor onder meer de versieringen bij grote evenementen in het Valkhof- en Hunnerpark en in de binnenstad. Hij ontwierp daarnaast een bijzondere poppententoonstelling in Huize Belvoir, waar naast Chinese poppen uit de collectie van koningin Wilhelmina ook Mickey Mouse te bewonderen was (op scan 5). Voor de Zuivelweek, een onderdeel van de Waalbrugfeesten, maakte hij schetsen voor een parade, compleet met luxe praalwagens en (jawel) wandelende melkflessen.
Ivensbank in het Hunnerpark
In hetzelfde jaar ontwierp Estourgie ook de C.A.P. Ivensbank in het Hunnerpark. Deze herinneringsbank was een eerbetoon aan Kees Ivens, fotograaf, politicus én een van de belangrijkste pleitbezorgers van de Waalbrug. Een journalist van de Nijmeegsche Courant schreef:
De monumentale Ivens-bank is zoo ontworpen, dat zij zich prachtig aansluit bij het beeld dat de oude stadsmuur op den achtergrond oplevert. Uit forsche blokken, handvormmoppen, van Bremer zandsteen is in hoogvorm een muur opgetrokken, die door zijn constructie den indruk wekt van het trotsche kanteel van een ouden kasteeltoren. Daarvóór is dan de houten bank, die plaats biedt aan ongeveer vijftien personen en die door zijn breedheid bijzonder gemakkelijk is om op te zitten. Vanaf de bank heeft men een schitterend uitzicht over den lagen Ooijpolder, den slingerenden Waalstroom en een gedeelte van de Betuwe.
Hoeveel mensen van binnen en buiten de stad zullen er sindsdien even op hebben gezeten, rustend en genietend van het uitzicht? Voor al zijn inspanningen rondom de Waalbrugfeesten ontving Estourgie uit handen van de burgemeester de ‘groote legpenning der Waalbrugfeesten’.
Vader en zoon
De uitdrukking ‘de appel valt niet ver van de boom’ gaat zeker op voor de familie Estourgie. Twee zoons ontwikkelden zich tot architect. Het was echter de oudste zoon, Charles jr. (1910–1968), die na het overlijden van zijn vader in 1950 het architectenbureau overnam. Hij speelde ook een grote rol in de naoorlogse wederopbouw van de toenmalige gemeenten Bemmel en Gendt. Hij bouwde veel scholen en woningwetwoningen en was bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de restauratie van kasteel De Kinkelenburg in Bemmel. Ook ontwierp hij het voormalige gemeentehuis en het Wit-Gele Kruisgebouw in Gendt.
Archiefinzage
Dankzij de langdurige inspanning van vrijwilligers kon het archief van Estourgie sr. en jr. worden geconserveerd en geïnventariseerd, zodat het nu voor iedereen toegankelijk is. De inventaris is hier in de Digitale Studiezaal te vinden. De stukken kunt u inzien in de studiezaal tijdens openingstijden. Sommige stukken zijn gedigitaliseerd en online te zien via de diverse linkjes in deze blog.